Azərbaycanın müasir enerji tarixinin başlanğıcı 1994-cü ildə qoyulan neft strategiyası ilə bağlıdır. Müstəqilliyinin ilk illərində ciddi iqtisadi və siyasi çətinliklərlə üzləşən ölkə üçün enerji resurslarının səmərəli istifadəsi həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Həmin dövrdə qəbul edilən strateji qərarlar Azərbaycanın gələcək inkişaf modelini müəyyənləşdirdi.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycanın enerji siyasətinin uğuru ilk növbədə təbii sərvətlərdən əldə olunan gəlirlərin düzgün idarə olunması ilə bağlıdır. Neft və qaz gəlirləri yalnız cari ehtiyacların ödənilməsinə deyil, uzunmüddətli inkişaf məqsədlərinə yönəldildi. Sosial infrastrukturun yaradılması, təhsil və səhiyyənin inkişafı, müasir nəqliyyat sisteminin qurulması və iqtisadiyyatın gücləndirilməsi bu siyasətin əsas nəticələri oldu.
Bu gün Azərbaycan dünyanın etibarlı enerji tərəfdaşlarından biri kimi tanınır. Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə ölkəmizin qazı Avropa bazarlarına çatdırılır. Hazırda 16 ölkə Azərbaycan qazından istifadə edir və bu rəqəm artmaqda davam edir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, yeni yataqların istismarı nəticəsində Azərbaycanın qaz ixracı daha da genişlənəcək.
Lakin Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan məqam ondan ibarət idi ki, Azərbaycan enerji siyasətini yalnız neft və qaz üzərində qurmur. Ölkə artıq yeni enerji mərhələsinə qədəm qoyur və bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafını milli prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirib.
Azərbaycanın mövcud qaz ehtiyatları növbəti yüz il ərzində ölkənin və tərəfdaşlarının enerji tələbatını ödəməyə imkan versə də, ölkə yaşıl enerji sahəsinə milyardlarla dollar həcmində investisiyalar cəlb edir. Bu yanaşma Azərbaycanın qlobal iqlim gündəliyinə məsuliyyətli münasibətinin göstəricisidir.
Son illərdə günəş və külək enerjisi sahəsində mühüm layihələrin icrasına başlanılıb. Xarici investorlar üçün yaradılan əlverişli şərait nəticəsində dünyanın aparıcı enerji şirkətləri Azərbaycanda yaşıl enerji layihələrinə qoşulublar. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, gələn ilin sonuna qədər ölkənin günəş və külək enerjisi üzrə istehsal gücü 2 giqavata çatacaq. 2032-ci ilin sonunadək isə bu göstəricinin 8 giqavata yüksəlməsi planlaşdırılır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələri Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyasının əsas mərkəzlərindən birinə çevrilib. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə artıq 300 meqavatdan çox hidroenerji gücü istifadəyə verilib. Bu layihələr həm bölgələrin sosial-iqtisadi inkişafına, həm də ölkənin enerji balansının şaxələndirilməsinə xidmət edir.
Yaşıl enerji siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri də beynəlxalq enerji bağlantılarının yaradılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd olunduğu kimi, Qara dəniz Enerji Kabeli layihəsi Azərbaycanı Avropa enerji bazarı ilə yeni formatda birləşdirəcək. Gürcüstan, Rumıniya, Macarıstan və digər Avropa ölkələri ilə həyata keçirilən bu layihə yaşıl enerjinin ixracı üçün yeni imkanlar açacaq.
Eyni zamanda, Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Bolqarıstan elektrik kabeli layihəsi üzərində işlər davam etdirilir. Mərkəzi Asiya ölkələri ilə birlikdə həyata keçirilən yaşıl enerji kabeli təşəbbüsü isə Xəzər hövzəsini yeni enerji əməkdaşlığı məkanına çevirə bilər.
Azərbaycanın enerji siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri ənənəvi enerji ilə yaşıl enerji arasında balansın qorunmasıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, enerji təhlükəsizliyi məsələləri bu gün də dünya üçün əsas prioritet olaraq qalır. Buna görə də neft və qaz istehsalçısı ölkələrin fəaliyyətinə qərəzli yanaşmalar düzgün deyil. Dünya iqtisadiyyatının dayanıqlı fəaliyyəti üçün enerji resursları hələ uzun illər vacib rol oynayacaq.
Məhz bu səbəbdən Azərbaycan bir tərəfdən qaz ixracını artırır, digər tərəfdən isə bərpaolunan enerji layihələrini sürətlə inkişaf etdirir. Bu yanaşma enerji keçidinin ən real və səmərəli modelini formalaşdırır.
Bu gün SOCAR yalnız neft və qaz sahəsində deyil, həm də neft-kimya, elektrik enerjisi və yaşıl enerji istiqamətlərində fəaliyyətini genişləndirir. Şirkətin beynəlxalq bazarlarda mövqelərinin möhkəmlənməsi Azərbaycanın qlobal enerji sektorundakı rolunu daha da artırır.
Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsindəki çıxışı bir daha göstərdi ki, Azərbaycan enerji siyasətində yeni mərhələyə qədəm qoyur. Neft strategiyasının yaratdığı möhkəm iqtisadi təməl üzərində qurulan yaşıl enerji strategiyası ölkənin davamlı inkişafını təmin etməyə xidmət edir.
Bu gün Azərbaycan həm ənənəvi enerji resurslarının etibarlı təchizatçısı, həm də yaşıl enerji keçidinin fəal iştirakçısıdır. Qarşıdakı illərdə həyata keçiriləcək layihələr ölkəmizin Avrasiya məkanında mühüm enerji və logistika mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirəcək. Bakı Enerji Həftəsində səsləndirilən mesajlar isə Azərbaycanın gələcək enerji siyasətinin əsas istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoydu.
Milli Məclisin deputatı
Şahin Seyidzadə
Xəbərin Müəllifi: Mirzə Mirzəli