XXI əsr bəşəriyyət tarixində rəqəmsal inqilabın sürətləndiyi, informasiya texnologiyalarının iqtisadiyyatın, dövlət idarəçiliyinin və cəmiyyət həyatının bütün sahələrinə nüfuz etdiyi dövr kimi xarakterizə olunur. Süni intellekt, böyük verilənlər, bulud texnologiyaları, kibertəhlükəsizlik, rəqəmsal hökumət və avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri artıq dövlətlərin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən əsas göstəricilər sırasındadır. Bu gün rəqabət təkcə təbii resurslar və ya sənaye potensialı uğrunda deyil, həm də rəqəmsal imkanlar və texnoloji üstünlüklər uğrunda aparılır. Azərbaycan da bu qlobal transformasiya prosesindən kənarda qalmayaraq rəqəmsal inkişafı milli inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edib.
Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunda çıxışı zamanı toxunduğu mövzulardan biri də informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, süni intellektin yaratdığı yeni imkanlar və bu proseslərin beynəlxalq münasibətlərə təsiri oldu. Dövlət başçısının fikirləri göstərdi ki, Azərbaycan yalnız mövcud texnoloji dəyişiklikləri izləyən deyil, eyni zamanda bu dəyişikliklərə uyğun inkişaf strategiyası formalaşdıran ölkələr sırasındadır. Müasir dövrdə rəqəmsallaşma artıq yalnız texniki yenilik deyil, dövlət idarəçiliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Elektron hökumət sistemləri, rəqəmsal dövlət xidmətləri, elektron sənəd dövriyyəsi, süni intellekt əsaslı idarəetmə modelləri və avtomatlaşdırılmış qərar qəbuletmə mexanizmləri vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin keyfiyyətini artırmaqla yanaşı, şəffaflığın təmin edilməsində də mühüm rol oynayır.
Azərbaycan son illərdə bu istiqamətdə mühüm nailiyyətlər əldə edib. Dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması, "ASAN xidmət" modelinin uğurlu fəaliyyəti, rəqəmsal hökumət platformalarının genişləndirilməsi, elektron imza və onlayn xidmətlərin inkişafı ölkədə idarəetmənin daha çevik və səmərəli təşkilinə imkan yaradıb. Bu sahədə həyata keçirilən islahatlar beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən də yüksək qiymətləndirilir.
Prezident İlham Əliyev Forum çərçivəsində çıxışında xüsusi olaraq qeyd etdi ki, informasiya dövründə medianın rolu daha da artıb. İnformasiyanın sürətlə yayılması, sosial şəbəkələrin geniş auditoriyaya malik olması və rəqəmsal platformaların inkişafı media məkanını tamamilə yeni mərhələyə çıxarıb. Bununla yanaşı, dezinformasiya, saxta xəbərlər və informasiya manipulyasiyası kimi təhlükələr də əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
Məhz buna görə də informasiya təhlükəsizliyi müasir dövlətlərin milli təhlükəsizlik konsepsiyasının əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. İnformasiya müharibələri artıq ənənəvi silahlı qarşıdurmalar qədər ciddi nəticələr doğura bilir. Dövlətlərin beynəlxalq imici, ictimai rəy və siyasi qərarlar çox vaxt məhz informasiya məkanında formalaşır.
Azərbaycan son illərdə bu sahədə mühüm təcrübə qazanıb. Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə və sonrakı mərhələdə informasiya siyasətinin düzgün qurulması ölkəmizin haqlı mövqeyinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasına imkan verdi. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq media orqanlarına verdiyi çoxsaylı müsahibələr, xarici jurnalistlərlə açıq dialoq və operativ informasiya siyasəti Azərbaycanın informasiya diplomatiyasının effektivliyini nümayiş etdirdi.
IV Şuşa Qlobal Media Forumunun əsas məqsədlərindən biri də məhz qlobal informasiya çağırışlarının müzakirəsi idi. Dünyanın onlarla ölkəsindən gəlmiş jurnalistlər, ekspertlər və media rəhbərləri informasiya təhlükəsizliyi, süni intellektin mediaya təsiri, rəqəmsal kommunikasiya və beynəlxalq informasiya əməkdaşlığı mövzularında fikir mübadiləsi apardılar.
Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı media sektorunda da köklü dəyişikliklər yaradır. Artıq xəbərlərin hazırlanması, məlumatların təhlili, mətnlərin avtomatik işlənməsi və audiovizual materialların yaradılması süni intellekt vasitəsilə həyata keçirilir. Bu proses jurnalistikanın inkişafına yeni imkanlar açmaqla yanaşı, etik məsələlər və informasiyanın etibarlılığı ilə bağlı yeni suallar da ortaya çıxarır.
Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd etdi ki, müasir texnologiyaların inkişafı ilə yanaşı, informasiyanın doğruluğu və obyektivliyi əsas prinsip olaraq qalmalıdır. Texnologiya insan fəaliyyətini asanlaşdıra bilər, lakin obyektiv jurnalistika, peşəkarlıq və məsuliyyət prinsiplərini əvəz edə bilməz. Bu baxımdan media nümayəndələrinin peşə etikası və məsuliyyəti daha da artır.
Rəqəmsal transformasiya iqtisadi inkişaf baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dünyada rəqəmsal iqtisadiyyatın ümumi daxili məhsuldakı payı ildən-ilə artır. Elektron ticarət, rəqəmsal ödəniş sistemləri, startap ekosistemləri, innovasiya mərkəzləri və texnologiya parkları iqtisadi artımın əsas mənbələrindən birinə çevrilib. Azərbaycan da bu istiqamətdə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub.
Ölkəmizdə innovasiya ekosisteminin formalaşdırılması, texnoparkların yaradılması, startap layihələrinin dəstəklənməsi və rəqəmsal sahibkarlığın inkişafı istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Məqsəd yalnız yeni texnologiyaların tətbiqi deyil, həm də yüksək əlavə dəyər yaradan rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyatın qurulmasıdır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında kibertəhlükəsizlik məsələləri də xüsusi aktuallıq kəsb etdi. Rəqəmsallaşmanın genişlənməsi ilə dövlət qurumları, maliyyə sistemi, enerji infrastrukturu və digər strateji sahələr kibertəhlükələrə daha həssas olur. Buna görə də müasir dövrdə kibermüdafiə milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsi hesab edilir.
Azərbaycan bu istiqamətdə də institusional islahatlar həyata keçirir. Dövlət informasiya sistemlərinin mühafizəsi gücləndirilir, beynəlxalq təcrübə öyrənilir, müasir təhlükəsizlik standartları tətbiq olunur və bu sahədə peşəkar kadr hazırlığına xüsusi diqqət yetirilir.
Rəqəmsal transformasiya təhsil sistemində də yeni imkanlar yaradır. Süni intellekt əsaslı tədris proqramları, onlayn təhsil platformaları, rəqəmsal resurslar və virtual laboratoriyalar gələcəyin təhsil modelinin əsas elementlərinə çevrilir. Azərbaycan bu istiqamətdə də müasir texnologiyaların tətbiqini genişləndirir və insan kapitalının inkişafını dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi müəyyən edir.
İnformasiya cəmiyyətinin formalaşmasında medianın rolu da dəyişir. Ənənəvi media ilə yanaşı, rəqəmsal platformalar, sosial media və müstəqil informasiya resursları ictimai rəyin formalaşmasına ciddi təsir göstərir. Belə şəraitdə peşəkar jurnalistikanın, faktların yoxlanılmasının və etibarlı informasiya mənbələrinin əhəmiyyəti daha da artır.
Şuşa Qlobal Media Forumu məhz bu baxımdan beynəlxalq əməkdaşlıq üçün mühüm platformadır. Forum müxtəlif ölkələrin media nümayəndələri arasında təcrübə mübadiləsinə, informasiya təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsinə və yeni texnologiyaların yaratdığı çağırışların birgə müzakirəsinə imkan yaradır.
Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf strategiyası yalnız texnologiyaların tətbiqinə deyil, həm də insan resurslarının inkişafına əsaslanır. İnnovativ düşüncə, yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması, elmi tədqiqatların təşviqi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi gələcək inkişafın əsas istiqamətləridir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri də informasiya məkanında açıq dialoqun əhəmiyyətidir. Müxtəlif baxışların sərbəst ifadə olunması, jurnalistlərin azad fəaliyyəti və beynəlxalq əməkdaşlıq informasiya mühitində etimadın formalaşmasına xidmət edir. Bu baxımdan Şuşa Qlobal Media Forumu qlobal media ictimaiyyəti üçün mühüm dialoq platforması rolunu oynayır.
Müasir dünyada dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti getdikcə daha çox rəqəmsal imkanlardan, innovasiya potensialından və texnoloji inkişaf səviyyəsindən asılı olur. Azərbaycan isə bu reallığı nəzərə alaraq iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, innovasiyaların təşviqi və rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi istiqamətində məqsədyönlü siyasət həyata keçirir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunda səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, rəqəmsal transformasiya, süni intellekt və informasiya təhlükəsizliyi Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir. Müasir texnologiyaların tətbiqi, innovativ iqtisadiyyatın formalaşdırılması, kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsi və obyektiv informasiya mühitinin inkişafı ölkəmizin beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini daha da artıracaq. Azərbaycanın həyata keçirdiyi rəqəmsal inkişaf siyasəti yalnız bugünkü çağırışlara cavab vermir, həm də gələcəyin texnoloji dünyasında ölkəmizin layiqli yer tutmasına xidmət edir. Beləliklə, Şuşa Qlobal Media Forumu bir daha təsdiqlədi ki, Azərbaycan təkcə regional siyasi və iqtisadi proseslərin deyil, həm də qlobal rəqəmsal transformasiya və informasiya əməkdaşlığının fəal iştirakçılarından biridir.
Milli Məclisin deputatı
Şahin Seyidzadə
Xəbərin Müəllifi:
Mirzə Mirzəli